Aynı durumlara neden farklı tepkiler verilir?

İş görüşmesine gittiniz fakat size dönüş için birkaç gün gerektiği bilgisi verildi. Eve giderken düşünmeye başladınız: İşe girebilecek miyim? Ne zaman dönüş yaparlar? Acaba benim hakkımda ne düşündüler?

İş görüşmesinden çıktığınızda aklınızda birkaç soru olması kadar olağan başka ne olabilir ki? Artık geleceğinize dair ihtimallere dayanan ancak olumlu ya da olumsuz bir netliğe ulaşacak bir durumla karşı karşıyasınız. Önünüzde iki farklı yol vardır. İşe kabul edilirseniz artık hayatınıza iş ve onun getirecekleri eklenir. Kabul edilmezseniz ise zaten işiniz yoktur ve bu durum devam eder. Eğer olayı olduğu gibi değerlendirirseniz, aslında durum bundan ibarettir.

Fakat bazı kişiler için bu yol ayrımıyla birlikte yüzlerce, hatta binlerce olasılık doğar. Bu olasılıklar, olayın sınırlarının dışına çıkarak kişinin aşırı düşünmesi ve sorgulamasıyla derinleşir. Böylelikle belirsizlik daha da büyür ve sağlıklı düşünebilme imkânı giderek zorlaşır.

Kişi; “İşe girebilecek miyim? İşe giremezsem ne olur? İşe girdiğimde kimlerle karşılaşırım? İş beni mutlu edecek mi? Bu iş doğru iş mi? Ya iş istediğim gibi gitmezse? Ya işten çıkmak istersem ama çıkamazsam?” gibi düşünceler oluşturmaya başlar. Bunu çoğu zaman kendi kontrolünde gerçekleştirmez. Düşünce yapısı kontrolünü sağlayamadığında, freni boşalmış bir kamyon gibi yokuş aşağı inmeye başlar.

Belirsizlik, kişide kontrolü kaybettiği düşüncesini uyandırır. İlk baştaki olay örüntüsü ile ikinci örüntü arasında aslında hiçbir fark yoktur. Değişen tek şey, kişinin olayı anlamlandırma biçimidir. Düşünce yapılarının, olaylara dair algımızı ve yaşantımızı şekillendirme gücünü hafife almamak gerekir.

Belirsizliğe tahammül edemeyen zihin, kaygılı bir yapı gösterir. Kaygı yalnızca zihni etkilemez; uzun süre devam ettiğinde beden sağlığı üzerinde de çeşitli etkiler oluşturabilir.