Hayata sıfırdan başlamak

Sıfır, insan ruhunda bir tükeniş değil, evrenin ilk patlamasından hemen önceki o kesif bekleyişe denk gelir. Hayata sıfırdan başlamak, kırılmış bir vazoyu yapıştırmak değil, o toprağı yeniden çarkın üzerine koyup avuçların sıcaklığıyla yeni bir hacim biçme sanatıdır.

Sıfırdan başlamak kaybetmek değil, yeniden kazanmayı göze almaktır. Geçmişin yükünü bıraktığında geleceğin kapıları açılır. Her yeni gün, hayatını yeniden yazman için verilmiş bir fırsattır. Sıfırdan başlamak zor olabilir ama yanlış yerde kalmaktan çok daha iyidir.

Zihin, geçmişin tortularıyla dolu bir mahzen gibidir. Oradaki her eşya yaşanmış bir hayal kırıklığının, bitmiş bir hikâyenin ağır kokusunu taşır. Bir sabah o mahzenin kapısını ardına kadar açıp içeriye temiz rüzgârı davet etmek, varoluşsal bir başkaldırıdır. İnsan, kendi yıkıntılarının üzerinde dururken aslında en yalın, en örtüsüz ve en hakiki haliyle yüzleşir.

Oğuz Atay’ın, “Ben görünmez bir adamım, görünmezliğimi de kendim yarattım” sözüyle işaret ettiği o görünmezlik zırhını soyunmak, benliği özgürleştirir. Kişi, başkalarının beklentilerinden dokunmuş ağır elbiseleri çıkardığında çıplak kalır fakat bu çıplaklık bir savunmasızlık değil, aksine hafiflemedir.

Öğrenilmiş çaresizliklerin, geçmişin gölgelerinin ve hayal kırıklıklarının birer birer zihnin odalarından tahliye edilmesiyle başlar ilk nefes. Kendini yeniden kurgulayan birey, kırılan parçalarını saklamak yerine, o kırık hatlardan sızan ışığı takip ederek kendi hakikatine ulaşır.

Sıfırlanmak, toplumun birey üzerine giydirdiği görünmez kalıpların, rollerin ve beklenti ağlarının dışına adım atmaktır. Toplum, sürekli bir süreklilik ve istikrar talep eder, oysa bireyin içsel evrimi bazen radikal bir kopuşu zorunlu kılar. Cemil Meriç’in altını çizdiği gibi: “İnsanlar tek bir kalıba dökülmek isteniyor; oysa hakiki hürriyet, kendi kalıbını kendin dökebilmektir.”

Sosyal rollere, statülere ve öğretilmiş başarılara sırt dönmek, toplumsal düzenin paslı dişlilerine bir çomak sokmaktır. İnsan, sıfırdan başlarken sadece kendi geçmişiyle değil, kendisinden beklenen “öngörülebilir gelecekle” de bağlarını koparır ve kendi özerk cumhuriyetini ilan eder.

Zaman kavramı sıfırdan başlama eyleminde doğrusal çizgisini yitirir ve döngüsel bir nitelik kazanır. Dün, bugün ve yarın arasındaki katı hiyerarşi dağılır, an, kendi içine derinleşen sonsuz bir boşluğa dönüşür. Bilinç, geçmişin pişmanlıkları ile geleceğin kaygıları arasında sıkışıp kalmaktan kurtulup “şimdi”nin yaratıcı potansiyeline çekilir. Bu, tıpkı küllerinden doğan Anka kuşunun hikâyesindeki gibi, yanma eyleminin kendisini bir son değil, doğumun ön koşulu olarak kabul etmektir. Yanmayan, küllerine ayrışmayan bir ruhta yeni bir filizin sürmesi imkânsızdır.

Bir metnin ilk cümlesini yazmak gibidir sıfırdan başlamak. Önünüzde duran beyaz kağıt hem ürkütücü bir derinlik hem de sınırsız bir özgürlük sunar. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Ne içindeyim zamanın, ne de büsbütün dışında” dizesindeki o belirsizlik, sıfır noktasındaki insanın ruh halini ne güzel özetler. İnsan artık ne eski hayatının tutsağıdır ne de henüz şekillenmemiş yeni hayatının tamamen efendisidir. Bu eşik hali, yaratıcılığın ve özgünlüğün en yüksek seviyeye ulaştığı alandır; çünkü kaybolma korkusu bittiğinde, keşfetme arzusu filizlenir.

Sıfırdan başlamak, kendine verdiğin en büyük sözdür. Hafızanın amansız tahakkümüne karşı bir direnme biçimidir. İnsan zihni, acıyı ve başarısızlığı bir müze kuratörü titizliğiyle sergilemeye meyillidir. Oysa sıfırlanmak, o müzenin kapılarına kilit vurup dışarıdaki taze havayı solumaktır.

Sıfırdan başlamak bir varış noktası değil, dinamik bir süreç, sürekli bir eylemdir. İnsan her sabah gözlerini açtığında, aslında bilincinin yeni bir versiyonuna uyanır. Eski benliğin kalıntıları üzerinde kurulan her yeni yapı, daha esnek, daha dirençli ve daha bilgece bir mimariye sahiptir. Bu yolculukta başarı, varılan noktanın mükemmelliğiyle değil, başlama cesaretinin kendisiyle ölçülür. Kendi küllerini kucaklayan insan, düşmekten korkmaz çünkü bilir ki dip, yeniden yükselmek için basılacak en sağlam zemindir.

Hayatın sıfır noktası bir uçurumun kenarı değil, kanatların farkına varıldığı o büyülü andır. Geçmişin ağırlıklarını boşluğa bırakan ruh, kendi yerçekimini kendisi yaratır. Nilgün Marmara’nın o hüznü ve arayışı barındıran derin duyarlılığında fısıldadığı gibi: “Ey, iki adımlık yelkovan yelkeni, beni o sonsuz ilk’e götür.” İşte sıfırdan başlamak, o “sonsuz ilk”i her gün kendi içinde yeniden bulmak, her nefeste kendi hikayesinin ilk cümlesini baştan yazabilmektir.